Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Phan Thị Lan Hương – Bác sĩ điều trị Khoa Da liễu, Bệnh viện Quân y 175.
Trong thời gian vừa qua, mưa lũ kéo dài tại nhiều tỉnh trên cả nước dẫn tới sự ghi nhận gia tăng nhiều bệnh lý về nhiễm trùng da, nhóm bệnh liên quan đến côn trùng, ký sinh trùng, tăng hơn 30% các thời điểm khác trong năm. Do thói quen tự sử dụng thuốc, nghe theo nhiều người mách bảo nên diễn biến bệnh phức tạp.
I. Các bệnh về da thường gặp trong mùa mưa, lũ:
1/Nhiễm trùng da:
Đây là bệnh da thường gặp nhất mùa mưa lũ. Nguồn nước ngập úng, bị ô nhiễm, điều kiện vệ sinh kém, ăn uống thiếu chất, lao động dọn dẹp vệ sinh trong mùa mưa, lũ dễ bị tổn thương trên da là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, vi nấm phát triển. Đặc biệt, nguy cơ nhiễm trùng tăng lên sau các chấn thương da và ở những người mắc bệnh mạn tính như: tiểu đường, suy tĩnh mạch mãn tính và suy giảm miễn dịch. Biểu hiện như sau:
(1) Mụn nhọt, viêm nang lông:
Vào mùa mưa, lũ thiếu nước sạch để tắm gội, tiếp xúc với nước bẩn, độ ẩm cao, vệ sinh kém, tổn thương da… có thể làm tăng sự hình thành các mụn nhọt, đặc biệt là ở những khu vực có lỗ chân lông bị tắc nghẽn, như da đầu, lông nách, lông sinh dục, râu, lông mày tạo thành những mụn mủ nhỏ ở nang lông, vùng da xung quanh lỗ chân lông có thể bị đỏ và sưng tấy gây đau và ngứa.
(2) Chốc lở:
Đây là một bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn Staphylococcus hoặc Streptococcus gây ra. Thương tổn là những đỏ đa, bề mặt có mụn nước, mụn mủ tập trung ở vùng hở, tay chân. Khi dập vỡ tạo vết trợt loét nông, đóng mài màu vàng mật ong hoặc màu nâu bẩn, xung quanh có viền vảy hoặc quầng đỏ. Sang thương da có thể tiến triển thành vết loét có mủ và lan rộng nếu không được điều trị kịp thời.
(3) Bệnh viêm kẽ do vi khuẩn :
Căn nguyên là do loại vi khuẩn có tên gọi Corynebacterium minutissimum. Vị trí thường gặp hai bẹn, nách, cổ và nếp lằn vú ở phụ nữ, đặc biệt hay gặp ở người béo. Thương tổn là những đám da màu đỏ, bờ rõ, có vảy mỏng, ngứa rát hoặc cảm giác dấm dứt khó chịu.
(4) Nấm da, nấm móng:
Môi trường nước ngập úng kéo dài, luôn ẩm ướt làm cho nấm xâm nhập và phát triển. Vị trí thường nhiễm nấm là nấm kẽ ngón chân, nấm bẹn, nấm thân mình, nấm móng… Triệu chứng là các đỏ da, tróc vảy, ngứa ở thân mình, tay chân và ở kẽ ngón chân ban đầu là mảng bợn màu trắng đục, ngứa gãi nhiều để lại nền da đỏ hồng ẩm ướt, đau rát, mụn nước trợt rỉ dịch, nếu không được điều trị, vết trợt loét sâu và lan rộng, nhiễm trùng sưng đau, đi lại khó khăn.
2/ Viêm da tiếp xúc:
Nước lũ thường mang theo nhiều hóa chất từ các nguồn công nghiệp và hộ gia đình, chẳng hạn như thuốc trừ sâu, kim loại nặng và chất tẩy rửa. Khi da tiếp xúc với những chất này, đặc biệt là ở những vùng da tiếp xúc trực tiếp như chân và tay, đồng thời việc sử dụng thường xuyên các chất sát khuẩn và tẩy rửa có thể dẫn đến viêm da tiếp xúc. Tình trạng này thường biểu hiện bằng các dấu hiệu như da đỏ, sưng, bong vảy, cảm giác ngứa ngáy, khó chịu ở vùng da tiếp xúc, đặc biệt ở những người đã có cơ địa dị ứng từ trước (viêm da cơ địa, vảy nến…).
Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng có thể gây thành dịch đặc biệt vào mùa mưa hằng năm. Biểu hiện lâm sàng là vệt đỏ, phù, bề mặt có mụn nước mụn mủ, vị trí tổn thương chủ yếu là vùng hở như tay chân, mặt, mắt, có thể lan đến nhiều vị trí khác trên cơ thể do tay chân sờ, cào gãi làm lây lan và bệnh nhân thường phàn nàn xuất hiện sau khi ngủ dậy. Bệnh thường được chẩn đoán nhầm là herpes, giời leo nên bệnh nhân tự điều trị theo mách bảo, dẫn đến sang thương da có thể trợt loét sâu, rỉ dịch mủ, đau rát nhiều.
3/ Ghẻ:
Trong điều kiện vệ sinh kém, ghẻ cũng sinh sôi nảy nở và lây truyền rất nhanh do tiếp xúc trực tiếp với người bị ghẻ. Tác nhân gây bệnh do ký sinh trùng có tên gọi Sarcoptes Scabies xâm nhập vào da. Bệnh ghẻ xảy ra quanh năm nhưng phổ biến hơn vào mùa lũ.
Thương tổn là những mụn nước, rãnh ghẻ. Vị trí hay gặp là các kẽ các ngón tay, nếp lằn chỉ cổ tay, cạp quần, vùng bụng, đùi, mông bẹn, sinh dục, nếp lằn vú, nách,… Ở trẻ em, thường thấy các sẩn cục hoặc sẩn kèm mụn nước ở nách và bìu. Bệnh rất ngứa, đặc biệt là về đêm, nhiều người trong cùng gia đình có thể cùng bị ngứa và biểu hiện tương tự.
4/ Bệnh tiêu sừng lõm lòng bàn chân: Còn gọi là bàn chân rỗ, bàn chân hà. Căn nguyên do vi khuẩn có tên gọi Micrococcus Sedentarius. Tổn thương là những vết lõm đường kính từ 1 – 3mm tập trung thành đám ở lòng bàn chân hay thấy ở gót trước và gót sau không đau không ngứa.
5/ Bệnh do ấu trùng xâm nhập vào da : Còn gọi là ấu trùng di trú trên da, do trứng của giun sán tồn tại trong đất cát nở thành ấu trùng và xâm nhập vào da người, di trú trên da với tốc độ vài centimet một ngày. Chúng di chuyển ngay dưới lớp sừng tạo thành đường ngoằn ngoèo hơi nổi cao, rộng khoảng 2 – 3mm. Số lượng tổn thương phụ thuộc vào số lượng ấu trùng xâm nhập. Vị trí hay gặp: cẳng chân, mông, quanh hậu môn, tay. Triệu chứng cơ năng rất ngứa, ấu trùng tồn tại trên da trung bình từ 2 – 8 tuần.
II. Cách phòng ngừa bệnh lý về da sau mùa mưa, lũ:
Trong các bệnh da mùa mưa kể trên, một số bệnh có thể tự khỏi nếu được chăm sóc, vệ sinh tốt. Tuy nhiên đa số các trường hợp cần được điều trị với thuốc uống và thuốc bôi phù hợp để khỏi bệnh hoàn toàn cũng như phòng lây lan bằng một số biện pháp sau đây:
1/ Giữ gìn vệ sinh cá nhân:
- Tắm rửa thường xuyên: Sau khi tiếp xúc với nước mưa hoặc lũ, hãy tắm rửa sạch sẽ để loại bỏ bụi bẩn và các hóa chất có thể gây kích ứng da.
- Sử dụng xà phòng nhẹ: Chọn xà phòng không gây kích ứng để bảo vệ da.
2/ Giữ da khô ráo:
- Thay quần áo ẩm: Ngay khi quần áo bị ướt, hãy thay ngay bằng quần áo khô để tránh tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển.
- Sử dụng bột chống ẩm:Đối với những vùng da dễ bị ẩm ướt như kẽ tay, chân, hãy sử dụng bột chống ẩm để giữ cho da khô thoáng.
3/ Bảo vệ da khỏi tiếp xúc trực tiếp với nước lũ:
- Sử dụng găng tay và ủng:Khi phải tiếp xúc với nước lũ, hãy đeo găng tay và ủng để bảo vệ da khỏi tiếp xúc trực tiếp với nước ô nhiễm.
- Tránh tiếp xúc không cần thiết:Cố gắng hạn chế tiếp xúc với nước lũ và các khu vực bị ngập nước, đặc biệt nếu bạn có vết thương hở. Nếu bắt buộc phải lội vào nước bẩn thì ngay sau đó phải rửa ngay bằng xà phòng và nước sạch, sau đó lau khô, nhất là các kẽ ngón tay, ngón chân.
- Nên trang bị một số dung dịch sát khuẩn như oxy già, dung dịch thuốc tím, xanh methylen, clorhexidin, cloramin B… để rửa vết thương trước khi bôi thuốc hoặc sát trùng sau khi lội nước bẩn.
4/ Bảo đảm môi trường sống sạch sẽ
- Dọn dẹp khu vực bị ngập nước: Làm sạch và khử trùng các khu vực bị ngập nước để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Quản lý rác thải: Đảm bảo rằng không có rác thải bẩn tích tụ, vì chúng có thể tạo điều kiện cho sự phát triển của vi khuẩn và nấm.
5/ Duy trì sức khỏe tổng thể
- Ăn uống lành mạnh: Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối để tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh lý da.
- Uống đủ nước: Giúp hỗ trợ quá trình phục hồi và duy trì sức khỏe da.
6/ Chăm sóc da đúng cách
- Dưỡng ẩm da: Sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp để giữ cho da không bị khô và nứt nẻ.
- Làm sạch và băng kín vết thương: bằng băng chống thấm nước để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Điều trị kịp thời: Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu kích ứng, viêm nhiễm hoặc phát ban nào, hãy điều trị kịp thời bằng cách tìm đến thăm khám bác sĩ tại cơ sở y tế gần nhất để có hướng điều trị phù hợp nhằm tránh bệnh nặng lên và những biến chứng khác có thể xẩy ra.
Bằng cách thực hiện những biện pháp này, bạn có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về da và bảo vệ sức khỏe của mình trong mùa mưa lũ.
Hãy liên hệ ngay Hotline 1900 1175 hoặc đến thăm khám tại Khoa Da liễu – Bệnh viện Quân y 175 (Số 786 Nguyễn Kiệm, Phường 03, Quận Gò Vấp, Tp.Hồ Chí Minh) để được các chuyên gia đầu ngành tư vấn, thăm khám các bệnh về da liễu.
Ban Truyền thông & Marketing